કલ્પના કરો કે તમે વિદેશની લાંબી ફ્લાઇટ પછી અમદાવાદ એરપોર્ટ પર ઉતરો છો. તમારી બેગમાં પરિવાર માટે લાવેલું થોડું સોનું, બે નવા આઈફોન અને મિત્રો માટે મોંઘી વ્હિસ્કી છે. તમે ગ્રીન ચેનલ તરફ આગળ વધો છો, આત્મવિશ્વાસ સાથે કે "બધું બરાબર છે." અચાનક, કસ્ટમ ઓફિસર તમને અટકાવે છે. તમારા હૃદયના ધબકારા વધી જાય છે. શું તમે લિમિટ કરતાં વધુ સામાન લાવ્યા છો? શું તમને ભારે દંડ થશે કે જેલ? એરપોર્ટ પર થતી આ પૂછપરછની શરમ અને લાખો રૂપિયાનો દંડ એક નાની અમથી જાણકારીના અભાવે થઈ શકે છે. તમારી સાથે આવું ન થાય તે માટે, કસ્ટમ્સ વિભાગના આ નવા નિયમો જાણવા અત્યંત જરૂરી છે.
વિદેશ પ્રવાસ કરનારા ભારતીયો માટે સારા સમાચાર છે. અમદાવાદ આંતરરાષ્ટ્રીય એરપોર્ટ (SVPI) પર મુસાફરોની સુવિધા માટે કસ્ટમ્સ વિભાગે એક વિશેષ 'હેલ્પ ડેસ્ક' શરૂ કર્યું છે. પરંતુ, હેલ્પ ડેસ્ક સુધી પહોંચતા પહેલા જ તમારે નિયમો જાણી લેવા જોઈએ જેથી છેલ્લી ઘડીએ કોઈ મુશ્કેલી ન સર્જાય.
1. સોનું (Gold) લાવવાના નિયમો: પુરુષો અને મહિલાઓ માટે ભેદભાવ કેમ?
ભારતીયોને સોનાનો અદકેરો પ્રેમ છે, પરંતુ કસ્ટમ્સ વિભાગની તેના પર બાજ નજર હોય છે. જો તમે વિદેશમાં ઓછામાં ઓછું 1 વર્ષ (365 દિવસ) રોકાયા હોવ, તો જ તમે ડ્યુટી-ફ્રી સોનું લાવી શકો છો.
| કેટેગરી | ડ્યુટી-ફ્રી લિમિટ (વજન) | મહત્તમ મૂલ્ય (રૂપિયામાં) |
|---|---|---|
| પુરુષ મુસાફર | 20 ગ્રામ | રૂ. 50,000 સુધી |
| મહિલા મુસાફર | 40 ગ્રામ | રૂ. 1,00,000 સુધી |
| બાળકો (સગીર) | લાગુ પડે છે (જો 1 વર્ષ વિદેશમાં રહ્યા હોય) | ઉપર મુજબ લિંગના આધારે |
ધ્યાન રાખો: આ લિમિટ માત્ર જ્વેલરી (ઘરેણાં) માટે છે. સોનાના સિક્કા (Gold Coins) અથવા બિસ્કિટ (Bars) પર કોઈ ડ્યુટી-ફ્રી છૂટ મળતી નથી. તેના પર તમારે પૂરેપૂરી કસ્ટમ ડ્યુટી ચૂકવવી પડશે.
2. મોબાઈલ ફોન અને લેપટોપ: કેટલા લાવી શકાય?
આજે દરેક વ્યક્તિ દુબઈ કે અમેરિકાથી iPhone અથવા અન્ય ગેજેટ્સ લાવવા ઈચ્છે છે. અહીં નિયમો થોડા ટ્રિકી છે.
- એક પર્સનલ ફોન: તમે જે ફોન વાપરો છો તે તમારી સાથે લાવી શકો છો.
- નવો પેક ફોન: જો તમે બોક્સ પેક ફોન લાવો છો, તો તે તમારી "જનરલ ડ્યુટી ફ્રી એલાઉન્સ" (રૂ. 50,000) માં ગણતરીમાં લેવાશે.
- લેપટોપ: 18 વર્ષથી ઉપરની ઉંમરનો દરેક મુસાફર એક લેપટોપ ડ્યુટી-ફ્રી લાવી શકે છે (વધારાના લેપટોપ પર ડ્યુટી લાગશે).
જો તમે બે થી વધુ ફોન લાવો છો અને તેની કિંમત 50,000 રૂપિયાથી વધી જાય છે, તો તમારે 38.5% (સેસ સહિત) કસ્ટમ ડ્યુટી ચૂકવવી પડી શકે છે.
3. દારૂ અને સિગારેટ (Liquor & Cigarettes)
ઘણા પ્રવાસીઓ ડ્યુટી-ફ્રી શોપમાંથી દારૂ ખરીદતા હોય છે. તેની લિમિટ નીચે મુજબ છે:
- દારૂ (Alcohol/Liquor): મહત્તમ 2 લિટર (કોઈપણ પ્રકારનો).
- સિગારેટ: 100 નંગ અથવા 25 સિગાર અથવા 125 ગ્રામ તમાકુ.
જો તમે આ લિમિટ ક્રોસ કરો છો, તો માત્ર વધારાના સામાન પર જ નહીં, પરંતુ પૂરેપૂરા સામાન પર ડ્યુટી લાગી શકે છે.
4. રોકડ રકમ (Cash & Forex) લાવવાના નિયમો
આ એક એવો મુદ્દો છે જ્યાં ઘણા લોકો અજાણતા ગુનો કરી બેસે છે.
ભારતીય ચલણ (Indian Currency):
માત્ર ભારતીય રહેવાસીઓ જ વિદેશથી પરત ફરતી વખતે મહત્તમ રૂ. 25,000 સુધીની ભારતીય રોકડ લાવી શકે છે. નોટબંધી પછી આ નિયમો કડક છે.
વિદેશી ચલણ (Foreign Currency):
તમે ઈચ્છો તેટલું વિદેશી ચલણ લાવી શકો છો, પરંતુ:
- જો તમારી પાસે $5,000 (અંદાજે 4.15 લાખ રૂપિયા) થી વધુ રોકડ હોય, અથવા
- રોકડ અને ટ્રાવેલર્સ ચેક મળીને કુલ રકમ $10,000 થી વધુ હોય,
તો તમારે કસ્ટમ્સ ઓફિસર પાસે Currency Declaration Form (CDF) ભરવું ફરજિયાત છે. આ ફોર્મ ભરવું એ ગુનો નથી, પરંતુ જાણકારી આપવી કાયદાકીય પ્રક્રિયા છે.
5. જનરલ ડ્યુટી ફ્રી એલાઉન્સ (રૂ. 50,000 નો નિયમ)
ઉપર જણાવેલી વસ્તુઓ સિવાય (જેમ કે કપડાં, ચોકલેટ, પરફ્યુમ, ગિફ્ટ આઈટમ્સ), જો તમે વિદેશમાં 3 દિવસથી વધુ રોકાયા હોવ, તો તમે રૂ. 50,000 ની કિંમત સુધીનો સામાન ડ્યુટી ભર્યા વગર લાવી શકો છો. આ નિયમ ભારતીય મૂળના પ્રવાસીઓ માટે છે.
જો તમે નેપાળ, ભુતાન કે મ્યાનમારથી આવતા હોવ, તો આ લિમિટ અલગ છે (રૂ. 15,000).
6. ગ્રીન ચેનલ vs રેડ ચેનલ: ક્યાં જવું?
એરપોર્ટ પર ઉતર્યા પછી બે રસ્તા હોય છે:
- Green Channel: જો તમારી પાસે ડ્યુટી ભરવાપાત્ર કોઈ સામાન નથી, તો અહીંથી નીકળી જાઓ.
- Red Channel: જો તમારી પાસે લિમિટ કરતાં વધુ સોનું, કેશ કે ઈલેક્ટ્રોનિક્સ છે, તો અહીં જઈને જાતે ડિક્લેર કરો અને ડ્યુટી ભરો.
ચેતવણી: જો તમે ગ્રીન ચેનલમાંથી પસાર થાવ અને ચેકિંગમાં પકડાઓ, તો ડ્યુટી ઉપરાંત સામાન જપ્ત થઈ શકે છે અને ભારે દંડ અથવા ધરપકડ પણ થઈ શકે છે.
Ahmedabad Airport પર નવી સુવિધા
અમદાવાદ એરપોર્ટ પર કસ્ટમ્સ વિભાગે ટર્મિનલની બહાર એક હેલ્પ ડેસ્ક શરૂ કર્યું છે. જો તમને એરપોર્ટ પર કોઈ કસ્ટમ અધિકારી હેરાન કરે છે અથવા લાંચ માંગે છે, અથવા તમને નિયમો અંગે મૂંઝવણ છે, તો તમે સીધો આ ડેસ્કનો સંપર્ક કરી શકો છો. આ પારદર્શિતા લાવવા માટેનું એક મોટું પગલું છે.
વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો (FAQ)
Q1: શું હું ડ્યુટી ફ્રી લિમિટ કરતાં વધુ સોનું લાવી શકું?
હા, તમે 1 કિલો સુધીનું સોનું ડ્યુટી ભરીને લાવી શકો છો. તેના પર હાલમાં અંદાજે 15% થી 38.5% સુધીની ડ્યુટી (સરકારી નોટિફિકેશન મુજબ બદલાતી રહે છે) લાગી શકે છે.
Q2: શું બે બાળકોની ડ્યુટી ફ્રી લિમિટ ભેગી (Clubbing) કરી શકાય?
ના. માની લો કે તમે એક ટીવી લાવ્યા છો જેની કિંમત 1 લાખ છે. તમે એમ ન કહી શકો કે મારી અને મારા પત્નીની 50-50 હજારની લિમિટ ભેગી કરીને આ ટીવી પર ડ્યુટી માફ કરો. એક વસ્તુ માટે એક જ વ્યક્તિની લિમિટ વપરાશે.
Q3: શું હું ડ્રોન (Drone) લાવી શકું?
ના. ભારતમાં ડ્રોન લાવવા પર સખત પ્રતિબંધ છે. ડ્યુટી ભરીને પણ ડ્રોન લાવવાની મંજૂરી નથી, સિવાય કે તમારી પાસે ખાસ લાયસન્સ હોય.
Q4: જો હું ટુરિસ્ટ વિઝા પર ગયો હોઉં તો સોનું લાવી શકું?
જો તમારો સ્ટે 1 વર્ષથી ઓછો છે, તો તમને ડ્યુટી-ફ્રી ગોલ્ડની છૂટ મળતી નથી. તમારે લાવેલા સોના પર ડ્યુટી ભરવી પડશે.
મિત્રો, કાયદો જાણવો એ જ બચવાનો શ્રેષ્ઠ રસ્તો છે. સ્મગલિંગ કરવાના ઈરાદા વગર પણ માત્ર અજાણતાને કારણે ઘણા લોકો મુસીબતમાં મુકાય છે. આગલી વખતે વિદેશ પ્રવાસ કરો ત્યારે આ ગાઈડ ચોક્કસ સાચવી રાખજો.
Note :
અમારા દ્વારા પુરી પાડવામાં આવતી માહિતી એ માત્ર અમારા નિઃસ્વાર્થ પણાના હેતુના આશયથી ઈન્ટરનેટ અને અન્ય માધ્યમ થકી માહિતી મેળવીને ફક્ત ને ફક્ત શૈક્ષણિક અર્થે લોકો સુધી પહોંચાડવાનો છે. માટે કોઈ પણ વસ્તુનું સેવન તથા કોઈપણ જાતની આયુર્વેદિક ઔષધી કે ઘરગથ્થુ પ્રયોગ કરતા પહેલા તમારા અનુભવી વૈદ્ય, ફેમિલી ડોક્ટર કે જે તે વિષયના નિષ્ણાંત ની સલાહ અવશ્ય લો.
0 ટિપ્પણીઓ
આ post તમને કેવી લાગી ? તમારી વધુ માહિતી જોઈતી હોઈ તો Comment કરો