ક્વોન્ટમ ટેકનોલોજી એટલે શું? (What is Quantum Technology?)
ક્વોન્ટમ ટેકનોલોજી એ ભૌતિક વિજ્ઞાનની એક એવી શાખા છે જે અણુ (Atoms) અને સબ-એટોમિક કણોના સ્તરે કામ કરે છે. સામાન્ય રીતે આપણે જે ટેકનોલોજી વાપરીએ છીએ તે 'ક્લાસિકલ ફિઝિક્સ' પર આધારિત છે, પરંતુ જ્યારે પદાર્થની સાઈઝ 100 નેનોમીટર (nm) થી ઓછી થાય છે, ત્યારે તેના ગુણધર્મો બદલાઈ જાય છે.
આ શાસનમાં સામગ્રી ક્વોન્ટમ અસરો દર્શાવે છે. નેનોટેકનોલોજીના મુખ્ય સિદ્ધાંત મુજબ, જ્યારે કોઈ પદાર્થ આટલો સૂક્ષ્મ બને છે, ત્યારે તે 'બલ્ક ઈફેક્ટ્સ' ને બદલે ક્વોન્ટમ મિકેનિક્સના નિયમોને અનુસરે છે. આ ટેકનોલોજી મુખ્યત્વે Quantum Superposition અને Entanglement જેવા જટિલ સિદ્ધાંતો પર આધારિત છે.
ઇલેક્ટ્રોન ટનલિંગ: ક્વોન્ટમ સામગ્રીનો જાદુ
ક્વોન્ટમ ટેકનોલોજીના પાયામાં એક અદભૂત ઘટના રહેલી છે: Electron Tunneling. સામાન્ય રીતે ઇલેક્ટ્રોન એક દીવાલ પાર કરી શકતા નથી, પરંતુ ક્વોન્ટમ સ્તરે, ઇલેક્ટ્રોન તેની મર્યાદિત જગ્યા છોડીને અદ્રશ્ય અવરોધની બીજી બાજુ દેખાઈ શકે છે.
આ સિદ્ધાંતના આધારે વિવિધ પ્રકારની સામગ્રીઓ બનાવવામાં આવે છે:
- 2D સામગ્રી: આ સામગ્રીઓ એક દિશામાં સીમિત હોય છે, એટલે કે ઇલેક્ટ્રોન માત્ર બે પરિમાણમાં જ હલનચલન કરી શકે છે (દા.ત. ગ્રાફીન).
- 1D ક્વોન્ટમ વાયર (Nanowires): અહીં ઇલેક્ટ્રોન બે પરિમાણમાં સીમિત હોય છે અને માત્ર એક જ દિશામાં વહન કરે છે.
- 0D ક્વોન્ટમ બિંદુઓ (Quantum Dots): આ એવા કણો છે જ્યાં ઇલેક્ટ્રોન ત્રણેય પરિમાણમાં સીમિત હોય છે.
શાંઘાઈની 195 બિલિયન પિક્સેલ ઈમેજનું સત્ય: સેટેલાઇટ કે કેમેરા?
ઇન્ટરનેટ પર એક એવો દાવો વાયરલ થયો હતો કે ચીને ક્વોન્ટમ સેટેલાઇટ દ્વારા શાંઘાઈ શહેરનો એટલો હાઈ-રિઝોલ્યુશન ફોટો લીધો છે કે જેમાં તમે રસ્તા પર ચાલતી વ્યક્તિનો ચહેરો પણ જોઈ શકો છો. પરંતુ સત્ય કંઈક અલગ જ છે.
આ તસવીર Jingkun Technology (Bigpixel) દ્વારા લેવામાં આવી હતી. આ કોઈ સેટેલાઇટ ફોટો નથી, પરંતુ ચીનના ઓરિએન્ટલ પર્લ ટાવર પર હાઈ-ડેફિનેશન કેમેરા ગોઠવીને લેવામાં આવેલી હજારો તસવીરોનું મિશ્રણ છે. આને Image Stitching ટેકનોલોજી કહેવામાં આવે છે.
"આ તસવીર પરંપરાગત કેમેરા કરતા 2000 ગણી વધુ સચોટ છે અને તેની કુલ ગુણવત્તા 195 બિલિયન પિક્સેલ્સ છે!"
આ પ્રોજેક્ટ 2015 માં શરૂ થયો હતો અને તેનો ઉદ્દેશ્ય શાંઘાઈની સુંદરતાને 'સિટી કાર્ડ' તરીકે વિશ્વ સમક્ષ રજૂ કરવાનો હતો. જોકે, સોશિયલ મીડિયા પર યુઝર્સ અને કેટલીક ન્યૂઝ સાઈટ્સે આને 'ક્વોન્ટમ ટેકનોલોજી' અને 'સેટેલાઇટ સર્વેલન્સ' સાથે જોડીને અફવા ફેલાવી હતી.
શું આ ટેકનોલોજી ખતરનાક છે? સર્વેલન્સ અને પ્રાઈવસી
ભલે શાંઘાઈનો ફોટો સેટેલાઇટથી ન લેવાયો હોય, પણ આ પ્રકારની high-tech ઈમેજિંગ ટેકનોલોજી જો ખોટા હાથમાં જાય તો તે ગંભીર જોખમ ઊભું કરી શકે છે. ચીન પહેલેથી જ તેના નાગરિકો પર દેખરેખ રાખવા માટે Facial Recognition (ચહેરાની ઓળખ) ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરવા બદલ ટીકાઓનો સામનો કરી રહ્યું છે.
શેનઝેન જેવા શહેરોમાં, રસ્તાના કેમેરા ટ્રાફિક નિયમોનું ઉલ્લંઘન કરનારાઓના ચહેરા મોટી સ્ક્રીન પર ચમકાવે છે. જો ક્વોન્ટમ ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ સર્વેલન્સમાં કરવામાં આવે, તો તે એટલી ચોક્કસ હોઈ શકે છે કે સો કિલોમીટર દૂરથી પણ તમારી દરેક હિલચાલ પર નજર રાખી શકાય.
વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો (FAQs)
1. શું વાયરલ થયેલો શાંઘાઈનો ફોટો ક્વોન્ટમ સેટેલાઇટથી લેવાયો છે?
ના, આ તસવીર જિંગકુન ટેક્નોલોજી દ્વારા ઓરિએન્ટલ પર્લ ટાવર પરથી હાઇ-રિઝોલ્યુશન કેમેરા અને ઈમેજ સ્ટીચિંગ સોફ્ટવેરની મદદથી લેવામાં આવી છે.
2. ક્વોન્ટમ ટનલિંગ એટલે શું?
ક્વોન્ટમ ટનલિંગ એ એક એવી ઘટના છે જેમાં સબ-એટોમિક કણો (જેમ કે ઇલેક્ટ્રોન) ઉર્જાના અવરોધને પાર કરી શકે છે જે ક્લાસિકલ ફિઝિક્સ મુજબ અશક્ય છે.
3. શું ચીન ખરેખર લોકોની જાસૂસી કરવા આ ટેકનોલોજી વાપરે છે?
ચીન અદ્યતન સર્વેલન્સ સિસ્ટમ અને ફેસિયલ રેકગ્નિશનનો વ્યાપક ઉપયોગ કરે છે, પરંતુ શાંઘાઈનો આ વિશિષ્ટ ફોટો પ્રવાસન હેતુ માટે હતો.
0 ટિપ્પણીઓ
આ post તમને કેવી લાગી ? તમારી વધુ માહિતી જોઈતી હોઈ તો Comment કરો