Gold Limits in India 2026: ઘરમાં કેટલું સોનું રાખી શકાય? જાણો Income Tax ના નવા નિયમો

કલ્પના કરો કે એક સવારે તમારા દરવાજે ઇન્કમ ટેક્સ વિભાગના અધિકારીઓ ઉભા છે અને તેઓ તમારા કબાટમાં વર્ષોથી સાચવેલા સોનાના દાગીનાનો હિસાબ માંગે છે. શું તમારી પાસે એવો જવાબ છે જે તમને કાયદાકીય મુશ્કેલીમાંથી બચાવી શકે? મોટાભાગના ભારતીય પરિવારોમાં સોનું એ માત્ર ઘરેણું નથી, પણ એક આર્થિક સુરક્ષા કવચ છે. પરંતુ શું તમે જાણો છો કે ભારતીય કાયદા મુજબ ઘરમાં સોનું રાખવાની પણ એક ચોક્કસ મર્યાદા છે? જો તમે આ મર્યાદા ઓળંગો છો અને તમારી પાસે તેના પાકા બિલ નથી, તો તમારું વ્હાલું સોનું જપ્તીમાં જઈ શકે છે અને તમારે ભારે પેનલ્ટી ભરવી પડી શકે છે. આજના આ લેખમાં અમે તમને જણાવીશું કે 2026 ના લેટેસ્ટ નિયમો મુજબ તમે ડર્યા વગર ઘરમાં કેટલું સોનું સાચવી શકો છો.

સોનું અને ભારતીય મધ્યમ વર્ગ: એક અતૂટ સંબંધ

ભારતમાં સોનું (Gold) એ હંમેશા સંપત્તિનું પ્રતીક રહ્યું છે. લગ્ન પ્રસંગ હોય કે દિવાળીની ખરીદી, આપણે ત્યાં સોનું ખરીદવાની પરંપરા છે. પરંતુ જ્યારે Income Tax Raid અથવા સર્વેની વાત આવે છે, ત્યારે લોકોમાં ફાળ પડે છે. લોકોમાં એક સૌથી મોટો ભ્રમ એ છે કે ઘરમાં સોનું રાખવું ગેરકાયદેસર છે. હકીકતમાં, કાયદો તમને સોનું રાખવાની મનાઈ નથી કરતો, પણ તે "Unaccounted Gold" એટલે કે જેનો કોઈ હિસાબ નથી તેવા સોના પર લગામ કસે છે.

ઇન્કમ ટેક્સના નિયમો મુજબ સોનાની મર્યાદા (Limits per Person)

સેન્ટ્રલ બોર્ડ ઓફ ડાયરેક્ટ ટેક્સીસ (CBDT) ના નિર્દેશો મુજબ, જો તમારી પાસે સોનાના સ્ત્રોત (Source of Income) ના પુરાવા Bill ન હોય, તો પણ તમે નીચે મુજબની મર્યાદામાં સોનું રાખી શકો છો. આ મર્યાદામાં રાખેલા સોનાને ટેક્સ અધિકારીઓ જપ્ત કરી શકતા નથી:

• પરિણીત મહિલા (Married Woman): 500 ગ્રામ સોનું.
• અપરિણીત મહિલા (Unmarried Woman): 250 ગ્રામ સોનું.
• પુરૂષ (Male): માત્ર 100 ગ્રામ સોનું.

નોંધ: આ નિયમ માત્ર દાગીના (Jewellery) માટે છે. જો તમારી પાસે ગોલ્ડ કોઈન (Gold Coins) કે બિસ્કિટ છે, તો તેની મર્યાદા અલગ હોઈ શકે છે અને તેના માટે પાકા બિલ હોવા અનિવાર્ય છે.

જો મર્યાદાથી વધુ સોનું હોય તો શું કરવું? (Practical Experience)

ઘણીવાર વારસામાં (Inheritance) મળેલી સંપત્તિને કારણે લોકો પાસે આ લિમિટ કરતાં વધુ સોનું હોય છે. જો તમારી પાસે 500 ગ્રામથી વધુ સોનું છે, તો ગભરાવાની જરૂર નથી, જો તમારી પાસે નીચેનામાંથી કોઈ એક પુરાવો હોય:

1. Purchase Invoices: સોનું ખરીદતી વખતે લીધેલું પાકું જીએસટી બિલ.
2. Will or Gift Deed: જો સોનું વારસામાં મળ્યું હોય, તો વસિયતનામું અથવા ગિફ્ટ ડીડ.
3. Wealth Tax Returns: જૂના સમયમાં જો તમે વેલ્થ ટેક્સ ભરતા હોવ તો તેની વિગતો.

એક્સપર્ટ એડવાઈઝ મુજબ, જો તમારી પાસે સોનું વધુ છે અને કોઈ બિલ નથી, તો તમારે દર વર્ષે Income Tax Return (ITR) માં 'Assets and Liabilities' ના કોલમમાં તેની વિગત દર્શાવવી જોઈએ જેથી ભવિષ્યમાં કોઈ પ્રશ્ન ન ઉઠે.

Gold Investment: 2026 માં સોનામાં રોકાણ કરવાની સ્માર્ટ રીતો

ભૌતિક સોનું (Physical Gold) સાચવવામાં સુરક્ષાનું જોખમ રહેલું છે. તેથી જ આધુનિક રોકાણકારો હવે Digital Gold અને Sovereign Gold Bonds (SGB) તરફ વળ્યા છે. SGB માં રોકાણ કરવાથી તમને વાર્ષિક 2.5% વ્યાજ પણ મળે છે અને મેચ્યોરિટી સમયે કેપિટલ ગેઈન ટેક્સ પણ લાગતો નથી.

શા માટે ડિજિટલ ગોલ્ડ વધુ સુરક્ષિત છે?

• ચોરી થવાનો કોઈ ડર નથી.
• લોકર ભાડું (Locker Charges) બચે છે.
• શુદ્ધતા (99.9% Purity) ની 100% ગેરંટી.
• ગમે ત્યારે માર્કેટ રેટ પર વેચી શકાય છે.

ટેક્સ ઓફિસર પાસે કઈ શક્તિઓ હોય છે?

ઘણીવાર એવું બને છે કે અધિકારીઓ દરોડા દરમિયાન માનવતાવાદી અભિગમ અપનાવે છે. જો પરિવારમાં સોનું મર્યાદા કરતા થોડું વધારે હોય પરંતુ તે વારસામાં મળ્યું હોય અને સામાજિક દરજ્જા મુજબ વ્યાજબી લાગતું હોય, તો ઇન્કમ ટેક્સ ઓફિસર તે જપ્ત ન કરવાનો નિર્ણય લઈ શકે છે. આ તેમની વિવેકાધીન સત્તા (Discretionary Power) છે.

વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો (FAQ Section)

1. શું હોલમાર્ક વગરનું સોનું રાખવું ગુનો છે?

ના, હોલમાર્ક વગરનું સોનું રાખવું ગુનો નથી. પરંતુ વેચતી વખતે તેની કિંમત ઓછી મળી શકે છે. હાલમાં નવા નિયમો મુજબ જ્વેલર્સ માટે હોલમાર્કિંગ ફરજિયાત છે.

2. શું વારસામાં મળેલા સોના પર ટેક્સ લાગે છે?

વારસામાં મળેલા સોના પર મેળવતી વખતે કોઈ ટેક્સ લાગતો નથી, પરંતુ જ્યારે તમે તેને વેચો છો ત્યારે Capital Gains Tax લાગુ પડે છે.

3. જો મારી પાસે સોનાના બિસ્કિટ હોય તો?

સોનાના બિસ્કિટ કે કોઈન રાખવા માટે તમારી પાસે આવકનો સ્ત્રોત અને ખરીદીનું બિલ હોવું ખૂબ જ જરૂરી છે, કારણ કે તે જ્વેલરીમાં આવતા નથી.

4. બેંક લોકરમાં સોનું રાખવું કેટલું સુરક્ષિત છે?

બેંક લોકર સુરક્ષિત છે, પરંતુ RBI ના નવા નિયમો મુજબ બેંક અમુક હદ સુધી જ જવાબદારી સ્વીકારે છે. લોકરમાં રાખેલા સોનાનો પણ તમારી પાસે હિસાબ હોવો જોઈએ.

નિષ્કર્ષ: સાવચેતી એ જ સલામતી

સોનું એ મુશ્કેલ સમયનો મિત્ર છે. પરંતુ કાયદાકીય ગૂંચવણોથી બચવા માટે હંમેશા સોનું લિમિટમાં રાખવું અથવા તેની યોગ્ય ડોક્યુમેન્ટેશન રાખવી હિતાવહ છે. જો તમારી પાસે વધુ સોનું હોય તો ટેક્સ કન્સલ્ટન્ટની સલાહ લઈને તેને ડિકલેર કરી દેવું જોઈએ. આ લેખ તમને જાગૃત કરવા માટે છે, કાયદાકીય સલાહ માટે નિષ્ણાતની મુલાકાત લો.

Gujju Samachar

Daily Breaking News

Note :

અમારા દ્વારા પુરી પાડવામાં આવતી માહિતી એ માત્ર અમારા નિઃસ્વાર્થ પણાના હેતુના આશયથી ઈન્ટરનેટ અને અન્ય માધ્યમ થકી માહિતી મેળવીને ફક્ત ને ફક્ત શૈક્ષણિક અર્થે લોકો સુધી પહોંચાડવાનો છે. માટે કોઈ પણ વસ્તુનું સેવન તથા કોઈપણ જાતની આયુર્વેદિક ઔષધી કે ઘરગથ્થુ પ્રયોગ કરતા પહેલા તમારા અનુભવી વૈદ્ય, ફેમિલી ડોક્ટર કે જે તે વિષયના નિષ્ણાંત ની સલાહ અવશ્ય લો.