શું તમારું બાળક રાત્રે પગના દુખાવાથી રડે છે? સાવધાન, આ 'ગંભીર' સંકેત તો નથી ને? જાણો સચોટ ઉપાયો

કલ્પના કરો કે આખો દિવસ પતંગિયાની જેમ ઉડતું અને રમતું તમારું વહાલું બાળક અચાનક રાત્રે રડતું જાગી જાય અને કહે કે "મમ્મી, મારા પગ બહુ દુખે છે!" આ દ્રશ્ય કોઈપણ માતા-પિતા માટે Shocking અને હૃદયદ્રાવક હોય છે. શું આ માત્ર આખો દિવસ દોડધામ કરવાનો થાક છે, કે પછી કોઈ ગંભીર બીમારીની દસ્તક? મોટાભાગના કિસ્સાઓમાં, આ એક રહસ્યમયી સ્થિતિ છે જેને મેડિકલ ભાષામાં Growing Pains કહેવામાં આવે છે. પરંતુ, શું તમે જાણો છો કે ક્યારે આ સામાન્ય દુખાવો તમારા બાળકના સ્વાસ્થ્ય માટે Alarming બની શકે છે? આ લેખમાં અમે નિષ્ણાતોના મતે એવા સચોટ ઉપાયો અને સત્ય જણાવીશું જે દરેક પેરેન્ટ્સે જાણવા ખૂબ જ જરૂરી છે.

ગ્રોઇંગ પેન (Growing Pains) એટલે શું?

પિડિયાટ્રિશિયન (બાળ રોગ નિષ્ણાત) મુજબ, ગ્રોઇંગ પેન એ ૩ થી ૧૨ વર્ષની વયના બાળકોમાં જોવા મળતી એક સામાન્ય પ્રક્રિયા છે. નામ ભલે 'ગ્રોઇંગ પેન' હોય, પણ વિજ્ઞાન હજુ સુધી એ સાબિત નથી કરી શક્યું કે હાડકાં વધવાને કારણે દુખાવો થાય છે. ખરેખર તો, દિવસભરની અતિશય પ્રવૃત્તિ જેવી કે કૂદવું, દોડવું અને ચઢવું સ્નાયુઓ પર Stress પેદા કરે છે, જે રાત્રે દુખાવા તરીકે બહાર આવે છે.

તમારા બાળકના પગના દુખાવાના મુખ્ય લક્ષણો

ગ્રોઇંગ પેનને ઓળખવું ખૂબ જ સરળ છે જો તમે આ બાબતો પર ધ્યાન આપો:

• સમયગાળો: આ દુખાવો મોટે ભાગે સાંજે અથવા મોડી રાત્રે જ થાય છે. સવાર થતા સુધીમાં બાળક એકદમ સામાન્ય થઈ જાય છે.
• સ્થાન: દુખાવો સામાન્ય રીતે બંને પગમાં થાય છે, ખાસ કરીને પિંડી (Calf muscles), સાથળ (Thighs) અથવા ઘૂંટણની પાછળના ભાગમાં.
• સ્વરૂપ: આ દુખાવો સ્નાયુઓમાં થાય છે, હાડકાં કે સાંધામાં નહીં.
• કોઈ સોજો નહીં: ગ્રોઇંગ પેનમાં ક્યારેય સોજો, લાલાશ કે લંગડાપણું આવતું નથી.

શા માટે થાય છે આ દુખાવો? (Causes of Leg Pain in Kids)

નિષ્ણાતો માને છે કે આના પાછળ કેટલાક Major factors હોઈ શકે છે:

1. ઓવર એક્ટિવિટી: વધુ પડતી ફિઝિકલ એક્ટિવિટી સ્નાયુઓને થકવી નાખે છે.
2. વિટામિન D ની ઉણપ: જો શરીરમાં વિટામિન ડી અથવા કેલ્શિયમ ઓછું હોય, તો સ્નાયુઓમાં ખેંચાણ અનુભવાય છે.
3. ખોટું પોશ્ચર: લાંબો સમય અયોગ્ય રીતે બેસવા કે ઊભા રહેવાને કારણે પણ દુખાવો થઈ શકે છે.
4. ઈમોશનલ ફેક્ટર્સ: ક્યારેક માનસિક તણાવ અથવા ખૂબ જ થાક પણ દુખાવાનું કારણ બને છે.

ઘરે જ મટાડવાના ૫ અસરકારક ઉપાયો (Home Remedies)

જો તમારું બાળક રાત્રે દુખાવાની ફરિયાદ કરે, તો આ Proven Tips અજમાવો:

૧. હળવું માલિશ (Gentle Massage)

બાળકના પગમાં હળવા હાથે માલિશ કરવાથી લોહીનું પરિભ્રમણ વધે છે અને સ્નાયુઓને આરામ મળે છે. તમે તલના તેલ અથવા સરસવના તેલનો ઉપયોગ કરી શકો છો.

૨. ગરમ શેક (Heat Therapy)

હીટિંગ પેડ અથવા ગરમ પાણીની થેલીથી પગ પર શેક કરવાથી ખૂબ જ જલ્દી રાહત મળે છે. ધ્યાન રાખવું કે શેક ખૂબ ગરમ ન હોય.

૩. સ્ટ્રેચિંગ એક્સરસાઇઝ (Stretching)

દિવસ દરમિયાન અથવા સૂતા પહેલા પગની હળવી સ્ટ્રેચિંગ કરાવવાથી સ્નાયુઓ લવચીક બને છે અને રાત્રે ખેંચાણ આવવાની શક્યતા ઘટી જાય છે.

૪. હાઈડ્રેશન અને ખોરાક

ખાતરી કરો કે તમારું બાળક પૂરતું પાણી પીવે છે. નિર્જલીકરણ (Dehydration) સ્નાયુઓમાં દુખાવો પેદા કરી શકે છે. તેમના ખોરાકમાં કેલ્શિયમ અને મેગ્નેશિયમ યુક્ત ખોરાક જેમ કે દૂધ, પનીર, કેળા અને લીલા શાકભાજીનો સમાવેશ કરો.

૫. હુંફાળા પાણીથી સ્નાન

રાત્રે સૂતા પહેલા હુંફાળા પાણીથી સ્નાન કરાવવાથી સ્નાયુઓ રિલેક્સ થાય છે અને બાળકને Deep Sleep આવે છે.

ક્યારે સાવધાન થવું? (When to See a Doctor)

દરેક વખતે પગનો દુખાવો સામાન્ય હોતો નથી. જો નીચેનામાંથી કોઈ પણ લક્ષણ દેખાય, તો તરત જ Pediatrician નો સંપર્ક કરો:

• દુખાવો માત્ર એક જ પગમાં થતો હોય.
• પગમાં સોજો, લાલાશ અથવા ગાંઠ જેવું જણાય.
• બાળકને તાવ આવતો હોય.
• સવારે ઉઠ્યા પછી પણ દુખાવો ચાલુ રહે અથવા બાળક લંગડાતું ચાલે.
• ભૂખ ઓછી લાગવી અથવા વજન ઘટવું.

નોંધ: ગ્રોઇંગ પેન એ વિકાસનો એક ભાગ હોઈ શકે છે, પરંતુ તે બાળકના દૈનિક કાર્યોમાં અવરોધ ન લાવવો જોઈએ. જો બાળક રમતગમત છોડી દે છે, તો તે તપાસનો વિષય છે.

FAQ - વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો

૧. શું ગ્રોઇંગ પેન ગંભીર છે?

ના, સામાન્ય રીતે તે ગંભીર હોતું નથી અને ઉંમર વધવાની સાથે તે આપમેળે મટી જાય છે.

૨. શું આ માટે કોઈ ટેસ્ટ કરાવવો પડે?

જો લક્ષણો સામાન્ય હોય તો કોઈ ટેસ્ટની જરૂર નથી, પરંતુ જો દુખાવો અસહ્ય હોય તો ડોક્ટર બ્લડ ટેસ્ટ અથવા એક્સ-રે કરાવી શકે છે.

૩. કયા વિટામિનની ઉણપથી પગ દુખે છે?

મુખ્યત્વે વિટામિન D અને B12 ની ઉણપથી બાળકોમાં સ્નાયુઓનો દુખાવો જોવા મળે છે.

૪. શું પેઇનકિલર આપવી જોઈએ?

ડોક્ટરની સલાહ વગર કોઈપણ દવા આપવી જોખમી સાબિત થઈ શકે છે. ઘરેલું ઉપાયો શ્રેષ્ઠ છે.

નિષ્કર્ષ: બાળકોમાં ગ્રોઇંગ પેન એ સામાન્ય છે, પણ માતા-પિતા તરીકે તમારી જાગૃતિ જ બાળકને આરામ આપી શકે છે. ઉપર જણાવેલા ઘરેલું ઉપાયો અજમાવો અને જો કોઈ શંકા જણાય તો નિષ્ણાતની સલાહ લેવામાં જરાય સંકોચ ન કરો.

શું તમારા બાળકને પણ આવો અનુભવ થયો છે? અમને કોમેન્ટમાં જણાવો અને આ માહિતી બીજા પેરેન્ટ્સ સાથે શેર કરો!

Gujju Samachar

Daily Breaking News

Note :

અમારા દ્વારા પુરી પાડવામાં આવતી માહિતી એ માત્ર અમારા નિઃસ્વાર્થ પણાના હેતુના આશયથી ઈન્ટરનેટ અને અન્ય માધ્યમ થકી માહિતી મેળવીને ફક્ત ને ફક્ત શૈક્ષણિક અર્થે લોકો સુધી પહોંચાડવાનો છે. માટે કોઈ પણ વસ્તુનું સેવન તથા કોઈપણ જાતની આયુર્વેદિક ઔષધી કે ઘરગથ્થુ પ્રયોગ કરતા પહેલા તમારા અનુભવી વૈદ્ય, ફેમિલી ડોક્ટર કે જે તે વિષયના નિષ્ણાંત ની સલાહ અવશ્ય લો.